Çocuk ve Ergen Psikiyatristi Dr Rabia Yılmaz

Son  yıllarda çoğu bebek teknoloji kültürü içinde doğuyor ve dijital kültürle yetişiyor. Günümüzde bebeklerin büyük kısmı fiziksel oyuncaklarla tanışmadan dijital oyuncaklar ya da ekranlar ile tanışıyor. Dijital oyuncaklar ya da oyunlar gerçekten fiziksel oyuncakların ya da oyunların yerini tutabilir mi? Çocuğun fiziksel özellikleri ve fiziksel dünyaya bu gelişim sürecinde ne kadar çok ihtiyaç duyduğu düşünüldüğünde, dijital araçların bir oyuncak ya da oyun olabileceği 3 yaş altındaki çocuklar için kesinlikle düşünülemez.

Teknoloji  sadece bebeklerin değil, çocuk yetişkin herkesin ilgisini çeker. Çekici ve parlak bu dünya ile baş başa kalmak isteyen çocuklar saatlerce telefon ya da diğer dijital aletlerle vakit geçirmek isteyebilir.

 Peki 3 yaş altındaki dijital dünyanın çocuğumuz üzerindeki etkileri neler bunlara bir göz atalım.

Gelişimsel açıdan;  3 yaş altındaki bir bebeğin beynindeki  sinaps (bağlantı sayısı) bir yetişkinin yaklaşık 2 katıdır. Beynin bağlantısal zemininin oluşması için ilk 36 ay kritik sürece sahiptir. Bu dönem çocuğumuzun gelecekteki beyin fonksiyonlarını etkileyeceği için bu dönemde gelişen beyin fiziksel dünyadaki her veriye ve bilgiye aç durumdadır. Bebeğiniz çevresindeki hangi uyaranları algılarsa beyin yapısı buna göre şekillenecektir. Çocuklar bu dönemde teknolojiden olabildiğine uzak ve gerçek yaşam deneyimleri ve etkinlikleri yaşamalıdır.

Bilişsel, duygusal, motor ve dil becerilerine ilişkin edinilen deneyimler bu becerilerle ilişkili bağlantıların oluşmasında son derece kritik öneme sahiptir. Örneğin;  bebeğinizin kedi, köpek veya kuş gibi evcil bir hayvanla gerçek yaşamda etkileşime girmesi çocuğunuzun bu hayvanları tablet ve bilgisayardan deneyimlemesinden daha fazla onun gelişimine katkı sağlayacaktır. Gelişimin bu dönemdeki kritik süreci göz önünde bulundurulduğunda 0-3  yaş arasında teknolojiye maruz kalmak gelecekte telafisi mümkün olmayan sonuçlara neden olabilir. Çocuğunuzun ekran cazibesine kapılmaması için bu araçlara erişimin denetlenmesinin yanısıra çocuğunuzla etkin zaman geçirmeli , birlikte oyunlar oynamalı ve onunla sık sık iletişim kurmalısınız.

Bebeğiniz sizleri sürekli telefon kullanan ,  bilgisayar başında vb.  gözlemlerse mutlaka sizleri de taklit edecektir. Sonuç olarak sizler doğru ekran kullanım kurallarını aile içinde oluşturmak istiyorsanız, bu yaş döneminde sadece çocuğunuzun teknolojiye maruz kalmasını değil, aynı zamanda çevresine yani gözlemlediği ortama dair de önlemler almalısınız.