Prof Dr Gülsün İşseveroğlu

Kasım- Aralık  ayı, kuzey yarım kürede kışın kendini gösterdiği yılın en son ayları.  Bu ay hem geçmişimizi değerlendirme hem de yeni başlangıçlara dair umut besleme zamanı. Aslında bir bakıma geçmişin muhasebesiyle geleceğe bakma zamanı. Bu ay ekonomik daralmaların ve toparlanma çabalarının şekillendiği ekonomik resmin netleştiği kritik bir dönem.

Yakın tarihimizde Kasım ayları, küresel dünyada ekonomik krizlerin patlak verdiği kritik bir zaman dilimi olmuştur. Birçok etkili ekonomik kriz Kasım ayında şekillenmiş ve derinleşmiştir. Ne yazık ki krizin etkileri yalnızca o yıl ile sınırlı kalmamış uzun yıllar etkisini ülkeler üzerinde sürdürmüştür.

Gelin tarihte Kasım ayının dünya ekonomisindeki fırtınalı geçmişine birlikte bakalım.

Dünya petrol krizi olarak da bilinen 1973-1979 krizi, Arap petrol ihracatçı ülkelerin bir araya gelerek petrol arzını sınırlamaları ve buna paralel fiyatların artması küresel ekonomik krizin yaşanmasında fitili ateşleyici olmuştur.

“Black Monday” olarak da bilinen Kasım 1987 yılında Amerikan borsasında yaşanan tusunami bir gün içinde borsanın %22 oranında düşmesine yol açarken dünya ülkelerinde borsalarda panik satışları sonucu finansal kayıplara neden olmuştur.

Kasım 1997’de başlayan Asya finansal krizi özellikle gelişmekte olan ülke piyasalarının kırılganlığını günyüzüne çıkarmış Türkiye dahil pek çok ülkeyi etkisi altına almıştır.

2007 de başlayan” yüksek riskli ipotek”  olarak bilinen “subprime mortgage” fırtınası,  2008’in son günlerinde bankaların iflası, şirketlerin çöküşü gibi kaçınılmaz sonuçlar doğurmuştur. ABD menşeli Citigroup ve diğer büyük bankaları kurtarma çabalarına rağmen borsada önemli dalgalanmalara tanık olunmuştur.

2024’ün son günlerine yaklaşırken dünya ekonomisi yüksek eflasyon ve faiz oranlarıyla mücadele etmekte, enerji fiyatları, tedarik zinciri sorunları gündemdeki yerini korumakta siyasi krizler hız kesmeden devam etmektedir.

Yılın bu son döneminde yapılan analizler sadece geçmişi değerlendirmekle kalmamalı gelecekte daha sağlam bir yapı kurma çabalarını da teşvik etmelidir. Her zorluk aynı zamanda yenilikçi çözümleri de bünyesinde barındırmakta ve sürdürülebilir büyüme politikaları geliştirme fırsatını sunmaktadır.

 Yeter ki onlarca yıllık stratejik hedeflerimiz, ilkeli özverili duruşlarımız olsun.